Toko II. Dada Rainisoalambo - View Photo Gallery 

1.2. AMBATORENY
 Ny zavatra rehetra samy manana ny fotoany avy (Mpit. 3/1)
 Ny fotoanan’Andriamanitra anefa no miafina amin’olombelona, satria samihafa ny fiheveran’Andriamanitra y ny fiheveran-dRaolombelona (Isaia 55/8). Misy vanim-potoana toa mangina tanteraka Andriamanitra ary amin’ireny indrindra no misy manazimbazimba sy manao vava-manakatra ny lanitra ((cf.Salamo 73). Matetika amin’ny fotoana maha-lany aiky ny olona ka tsy ahitana mangirana intsony satria tapi-dalan-kaleha no indro mitsofoka Andriamanitra. Miharihary amin’izany fomba fiasan’Andriamanitra izany ny maha-Tompon’ny teny farany Azy.

Tsy mifarana tamin’ny ZOMA MASINA tsy akory ny tantaran’i Jesoa Kristy Tompo fa mbola misy ny marainan’ny Alahady… Efa nanaovan’Andriamanitra Fanekena tamin’ny alalan’ny fanirahana ny MISIONERA ity Madagasikara ity…Efa nisy olona namoy ny ainy ho maritiora noho ny fitiavana an’i Kristy , ka tsy hafoin’Izy Tompo na hoviana na hoviana mihitsy. Na dia nanarona ny tany aza ny aizim-pito, Andriamanitra dia mbola namela SISA. Ny vavaka mangina, ny fo torotoro sy mangorakoraka tsy mba ataon’Andriamanitra tsinotsinona (cf . Sal 51/17). Ao anatin’ny ranomaso sy sento lava noho ny zavatra mitranga eto amin’ny firenena (cf. Ezek. 9/14-11), misy sisa ONENA (mahatsiaro maharary). Kanefa kosa mbola mifaly amin’ny fanantenana… Dia hoy Jehovah « Efa hitako tokoa ny fahorian’ny oloko…efa reko ny fitarainany…fantatro ny alahelony dia efa nidina Aho izao hamonjy… » (Eks. 3/7-8)

 Andriamanitra anefa tsy miasa irery fa miantso sy mifidy olona mba hataony fiasam-pamonjena hitondra ilay DIDY VAOVAO ho an’i Madagasikara manontolo. Tao Ambatoreny andrefan’i Soatanana no misy tanàna kely atao hoe : Ambalavato no nonenan’Ingahy Rainisoalambo. Tao amin’io tanàna io miendri-dohasaha ambany andrefana somary mianatsimo kelin’Ambatoreny io no niandohan’izany tantara izany.

1.2.1 RAINISOALAMBO MPANOMPO SAMPY
 Marambasia (na olona madio tànana na koa olona voatokana mahazo mifampikasokasoka amin’ny andriana) sy mpanompo sampy nitokian’ny andriana ho mpitaiza (=mikarakara sy mitsabo) ny zanany, ny raiaman-drenin-dRainisoalambo. Noho izany dia nobeazina niaraka tamin’ny zanak’andriana koa Rainisoalambo. Nandimby an-drainy tamin’izany andraikitra izany izy rehefa lehibe. Nankamamy ody sady nanana ody maro nataony ho fiarovan-tena izy. Lehilahy manan-tsaina sady nikoizana teo amin’ny fahaizana adi-kabary (don-tany, kapo-tandroka : kabary feno fandripandrika). Matetika izy no nirahin’andriana mba ho  mpitondra ny teniny. Noho ny lazany dia maro ny olona tonga niangavy azy mba ho mpamaly kabary. Noho ny fahaizany dia noraisin’ny olona ho toy ny mpisolo vava izy teo amin’ny raharaha sarotra rehetra ; tamin’ny toerana rehetra nalehany dia saika nitampim-bava avokoa ny mpifanandrina kabary taminy sy niaiky azy ny mpihaino ary resy lahatra ny andriana. Lehilahy tsy mba nety afa-po tamin’ny toerana nisy azy izy ka nony efa zokinjokiny dia tsy nanao intsony ny asan’ny marambasia fa nitady làlana indray hahazoam-bola amin’ny fambolena vary. Toerana mahavokatra rahateo ny faritra nisy ny fonenany ka nihevitra izy fa  ho vetivety foana dia hanan-karena. Teo ampanatanterahana izany fambolena izany dia notandremana fatratra ny andro fady atalata sy alakamisy.

Nafafy teny an-tanim-bary ny fanafody fiarovana amin’ny havandra. Nantsoina ny razana hitahy ny asa mba hahazoana vokatra betsaka.Taranaka mpilalao ody mahery sy mpanao sikidy rahateo izy. Lalim-paka tsy azo ozongozonina ny finoan’ny olona ny sikidy tamin’izany fotoana izany ary miainga avy aminy avokoa ny zavatra rehetra atao. Ny sikidy no fototry ny fihetsehana rehetra. Raha misy zavatra mampanahy ny olona dia manatona an’i Rainisoalambo izy ireo mba hila hevitra, ohatra : mpanonofy ratsy. Noho izany raha mampanao zavatara izy, na  dia sarotra aza dia tsy maintsy ataony ihany. Ohatra: milaza ny sikidy hoe : mpamosavy dadanao, ialao ny vadinao fa manao ody ratsy, ialao ny tanimbolinao fa misy tsiny. Mitondrà omby fa raha tsy manao izany dia maty ianao sns...Dia rafitra manantanteraka miaraka amin’izay ilay olona manatona azy na dia sarotra sy manahirana aza. Hamorona tanimboly ve? sa hanori-trano, sa hampakabady, sa handeha lavitra sns...Ireo rehetra ireo dia anontaniana sikidin’i Rainisoalambo avokoa hoe: mahasoa sa tsy mahasoa ? Mety sa tsy mety? Koa izay voalazany dia tsy maintsy ekena na sarotra na mora.

Amin’ireo ody maro nananan’i Rainisoalambo dia ireto no manana ny maha-izy azy manokana:
- odi-tolaka: atolaka, atosika, hozonina. Asiana ody ilay olona tiana ho faty ka ozonina amin’ny alalan’izany ody izany mba ho faty hohanin’ny voay na ho faty any anaty rano sns…
- odi-vorika: ody mosavy na fanefitra mosavy. Rehefa misy olona nahiana nahiana ho nahazo mosavy dia omena odi-vorika dia sitrana soamantsara.
- odi-andro: fanalana vitan-dratsy:
fanadiovana olona sendra nanota fady ka tsy nahatandrina ny andro fady (atalata sy alakamisy). Omena odi-andro ilay nanota fady mba tsy hiharan-doza.
 Nandritra ny taona maro no nilalaovan’i Rainisoalambo ireo ody ireo. Na dia betsaka aza ny olona nanatona sy nanome vola azy dia tsy nahitany fanambinana akory izany. Ny hetaheta te-hisondro-piainana no nahatonga azy hanaraka indray ny fivavahana kristiana.

1.2.2. RAINISOALAMBO KRISTIANA SADASADA
 Efa nahenika ny faritr’i Betsileo ny fivavahana Kristiana. Niorina ny fiangonana vokatry ny asan’ny L.M.S. Miavaka tanteraka ny kristiana sy ny mpanompo sampy; samihafa ny fomba amam-panaony. Hita soritra eo amin’ny kristiana ny fandrosoana. Ny tokantranony sy fitafiany dia ahitana taratra ny fisondrotan’ny fari-piainany. Ireo misionera ireo koa mihoatra lavitra noho ny andriana. Nitsiriritra fatratra ireo i Rainisoalambo. Nifanojo indrindra tamin’ny hetahetany ny famporisihan’ny olona azy hiova ho kristiana. Niaky ny talenta nananany ny manodidina azy ka nanoro hevitra azy mba hanaiky hatao batisa sy hirotsaka ho mpitondra fivavahana (Katekista = Solom-pitandrina). Nanaiky amim-pifaliana tokoa izy satria nanantena hahazo vola be amin’ny misionera. Noho ny fahaizany dia moramora taminy ny nanatanteraka izany ka tonga katekista tokoa izy. Indrisy anefa, fivavahana! eny, nefa tsy ilay tena fivavahana na fitiavana an’Andriamanitra Fanahy Izay tsy  maintsy hivavahana amin’ny fanahy sy ny fahamarinana, fa nivavaka kosa tamin’ny fomba ivelany hita maso fotsiny. Nandà ny herin’ny Filazantsara sy ny rà soan’i Jesoa Tompo ho mahavotra amin’ny ota. Ny maha-kristiana salorana eny ivelany ihany fa ny fombany sy odiny ary sikidiny kosa mbola miafina ao anatin’izany anarana katekista izany. Marina loatra amin’ny  tenin’ny Soaratra Masina hoe : « manajà Ahy amin’ny molony fa ny fony kosa lavitra ahy » (Matio 15/8).

 Diso fanantenana tanteraka tokoa i Rainisoalambo satria tsy nisy ilay vola karama. Tsy hitany ilay voalazan’i Paoly Apostoly hoe: « Raha amin’izao fiainana izao ihany no anantenantsika an’i Kristy dia mahantra indrindra noho ny olona rehetra isika ». (I Kor. 15/19). Feno korontantsaina tanteraka izy. Ny zavatra natao tsy nisy vanona. Nanampy trotraka ny fahavoazany ny vesatry ny hetra sy fandroban’ny dahalo ary ny aretina. Tao anatin’izany fahantrana izany indrindra no namely mafy azy koa ny aretina. Narary mafy izy ka tsy nahavita niasa intsony fa nandamaka irery tao am-pandriana. Feno fery ny tenany manontolo. Namely azy koa ny tazo mahery. Maharary azy ny faritra rehetra amin’ny tenany. Tahaka ny nokapohina tamin’ny « marteau » ny lohany. Na dia izany aza dia mbola tsy very fanantenana izy. Notohaviny ny odiny, nohamasininy ny sampy, nalahatra ny sikidy mba hijerena ny fototr’aretina. Nantsoina ny zanahary ambony sy ny zanahary ambany. Nangatahina ny fanampian’ny razana. Natao ny ala-dika volohazo (= ala-faditra mba tsy hiharan’ny fahafatesana). Nalàna ny tsiny (= karazam-panahin’olona maty efa elabe izay tena masiaka ka ampiasain’olona ho enti-mamosavy, mamono olona, mamparary, sns...). Ireny rehetra ireny anefa dia tsy nahitam-bokatra na dia kely akory aza fa vao mainka nihamafy ny aretiny ary nitombo ny fahantrany. Lasa tsy vanonko olona sy maimbo noho ny vay ratsy feno ny tenany izy. Niala tsy niraharaha azy koa ny havany. Tsy naharin-tena intsony izy. Feno fisalasalana, nanjakan’ny tahotra sy tebiteby, very hevitra, namoy fo ary miandry fahafatesana izay làlana tsy maintsy hizorana no hany sisa natao.

 Tapaka tanteraka ny heviny hamory ny herim-batana rehetra naka ny sikidy sy ireo harona feno ody mba hariana any anaty lavaka fivoahana (WC). Ilay ody sy sampy ary sikidy nitokiana sy nohajaina fatratra ary noheverina fa andriamanitra no indro nariana any amin’ny maloto indrindra. Ilay nataony ho fiainana hatramin’izay no nafoy any amin’ny maimbo sy feno olitra. Tsy mba nisy fanahiana na fiheverana izay ho vokatr’izao fahapahan-kevitra hentitra izao fa noraofina avokoa ny forongon-tsampy rehetra ka natao veloma mandrakizay.
 « Fifaliana, fahasambarana no nameno ahy izay tsy mbola hitako teo amin’ny fiainako eny na dia tamin’ny fotoana izay nampilamina ahy indrindra tao anaty lapan’andriana teo anatrehan’ny raiamandreniko aza ». Fifalian’ny olom-boavotra nafahana tamin’ny enta-mavesatry ny fahotana.
 Famonjena tolo-botsotra no nomen’i Jesoa azy. Fanasitranana ny tenany amam-panahy manontolo. Tanteraka ara-bakiteny teo aminy ny teny nampitondraina an’Isaia mpaminany hoe: «. Nitondra ny aretintsika tokoa Izy, sady nivesatra ny fahotantsika. » (Isaia 53/4). Niverina tanteraka ny heriny, natanjaka ny sainy, nahery ny fanahy, velona ny fanantenany. Nanjary maminy loatra ny famakiana sy fandalinana ny Soratra Masina. Nahatsiaro sambatra izy noho ny fahaizany vakiteny satria ny famakiana ny Filazantsara dia nahitany mivantana an’i Tompo Jesoa. Matetika feno sento sy latsa-dranomaso izy, raha sendra mamaky ny an-dàlana sasany milaza ny fitiavan’Andriamanitra. Nahatsiaro ho lany fotoana tamin’ny zava-poana sy tsy misy antony izy ka niezaka nanohitra izany. Mitokana mivavaka, misaotra ny Tompo noho ny famonjeny ary mangataka Aminy. Tsy mba novakiny fotsiny ny Soratra Masina fa nohenoiny koa ; izany hoe : hitany fa velona sy mahery ny tenin’Andriamanitra ka miteny mivantana aminy. « Raha misy olona ao amin’ny Kristy dia olom-baovao izy, efa lasa ny zavatra taloha, indro efa tonga vaovao ireo ». (II Kor. 5/17). Indro, Rainisoalambo vaovao zanak’Andriamanitra mitoetra ao amin’i Jesoa sady itoeran’ny Fanahiny no mandohalika miresaka tsy an-kijanona amin’Izy Tompo ary manao voady fa hisotro ny aleoko maty hitory ny Filazantsara.

1.2.4. RAINISOALAMBO MPIANATRY NY TOMPO
 Tahaka ny mpianatr’i Jesoa izay manaraka ombieny ombieny ny mpampianatra azy i Rainisoalambo nazoto sy naharitra amin’ny famakiana ny Soratra Masina. Tsy mba nibaikoin’ny fihetseham-po fa noraisiny ho fiainana ny tenin’i Jesoa. Mpianatra manara-dia an’i Kristy izy eo amin’ny Soratra Masina vakiny ka variana sy zendana toa mahita zava-baovao isan’andro. Mpianatra tena resy lahatra tahaka an’i Petera sy Jaona taorian’ny fitsanganan’ny Tompo tamin’ny maty ka vonona hamindra iana ho an’ny mpiara-belona aminy. Amin’ny fo tsotra no nandraisany ny hevitry ny teny rehetra ao amin’ny Baiboly. Ohatra «Mandehana ianareo, dia ataovy mpianatra ny firenena rehetra» (Matio 28/19). «Efa nahazo maimaim-poana hianareo koa manomeza maimaim-poana » (Matio 18/18). Noraisiny ho valin’izany ny tenin’i Paoly Apostoly hoe: «Lozako raha tsy mitory ny Filazantsara aho» (I Kor. 9/16). Avy hatrany dia tsy nangatak’andro fa natombony tao amin’ny fianakaviany ny asa fitoriana ny Filazantsara ary nitatra  teo amin’ny manodidina azy. Araka ny efa voambara tany aloha, mbola namely mafy ny aretina. Olona ferena sady resin’ny tazo mahery no manodidina azy. Saika isan’andro misy mitomany faty foana ao an-tanàna. Tao anatin’izany fahorian’ny vahoaka izany indrindra no nijoroany ho vavolombelona ny amin’ny asa mahagaga nataon’ny Tompo taminy. Nantsoiny ny olona mba haka tahaka ny nataony ka hanary ny ody sy ny sampy rehetra. Nantsoiny koa ho amin’ny fibebahana mba hitodika amin’Andrimanitra velona ka handray fanasitranana avy amin’i Jesoa Mpamonjy. Lehilahy be herim-po sy be fitiavana izy ka niantsoantso isam-baravarana fa tsy menatra satria fantany izay inoany (cf. II Timoty 1/12) «Ario…poteho…foano…ny ody rehetra eo aminareo fa te-hanasitrana anareo ny Tompo Jesoa». Nanao izany isan’andro izy. Niresaka ombieny ombieny tamin’ny havany rehetra. Tamin’ny alàlan’ny dinidinika (tahaka ny nataon’i Jesoa tamin’ilay vehivavy Samaritana (Jaona 4/7-18) tao amin’ny fatsakana tao Sykara) no nentiny nandresy lahatra ny isam-batan’olona. Tamin’ny alalan’ny fitondrana amim-mbavaka ny olona noresahany no namaranany ny dinika rehetra.

Zava-dehibe tamin’ny fananarana rehetra nataony dia ny fanentanana ny olona hiankina tanteraka amin’Andriamanitra irery ihany. Betsaka ny olona resy lahatra ka nibebaka sy nanolo-tena ary nanary ny sampiny. Notanterahin’i Rainisoalambo ara-bakiteny ny tenin’i Jesoa hoe : «Hametra-tanana amin’ny marary izy, dia ho sitrana ireny» (Marka 16/18).
Tamin’ny alalan’ny fampibebahana sy vavaka ary fametrahan-tanana no nanehoany ny voninahitr’Andrimanitra ka betsaka ny olona nadray fanasitranana feno tamin’izany.

 Ireto no voaloham-bokatra tamin’izany, izay lasa-mpanampy akaiky an’i Rainisoalambo taty aoriana sady nomena koa ny anarana hoe : «Mpianatry ny Tompo».

1) RAJEREMIA: Narary mafy feno vay ny tenany manontolo, raha nibebaka dia sitrana
2) RAINITIARAY: Narary nandritra ny 16 volana, nandray ny Filazantsara nanary ny odiny sy ny sikidiny dia sitrana
3) RAZANABELO: Narary nandritra ny 4 taona, nibebaka dia sitrana
4) RAMONGO: Narary sivy volana, nanolo-tena ho an’i Jesoa dia sitrana
5) RASOARIMANGA: Narary sady nitaraina vokatry ny fangirifirina nandritra ny 11 volana, nandray an’i Jesoa dia sitrana.
6) RATAHIANA: Narary voan’ny tazo isan’andro ary feno fanaintainana ny tenany manontolo. Sitrana vokatry ny tonom-bavaka natao ho azy.
7) RAINIESITERA: Narary noho ny tazo mahery ka rehefa nibebaka dia sitrana.
8) RALOHOTSY: Narary nandritra ny 5 taona, nametraka tanteraka ny fanantenany ao amin’i Jesoa dia sitrana
9) RASAMY: Narary tapaka lalan-dra (malemy) nanaiky an’i Jesoa ho mpamonjy azy dia sitrana tanteraka ary nahavita indray ny asa-amandraharahany
10) RAMANJATOELA: Narary tsy afaka niarina intsony ary miandry fahafatesana no sisa natao ka rehefa nibebaka dia sitrana.
11) RAZANAMANGA: Narary voan’ny tazo, feno vay, manaintaina ny tenany manontolo, nivoady hanaraka an’i Jesoa dia sitrana.
12) RASOAMBOLA: Narary mafy noho ny tazo ka nitady vonjy tamin’i Jesoa dia sitrana.

Tsy mba nihataka tamin’i Rainisoalambo ireo Mpianatry ny Tompo ireo. Koa satria betsaka ny nandray an’i Jesoa dia niara-nihevitra tamin’i Rainisoalambo ireo 12 mianadahy ireo ny amin’izay lalan-kizorana hitondrana sy handaminana ary andrindrana ny fiainam-baovao noraisiny tamin’i Jesoa izao. Nafana fo tokoa ireto mpianatry ny Tompo ireto ka vonona sahady hitory ny Filazantsara kanefa hoy ny Soratra Masina : «Mitoera eto an-tanàna mandrapanafiana anareo amin’ny hery avy any amin’ny avo» (Lioka 24/49)

1.2.5. RAINISOALAMBO SY NY ASAM-PIFOHAZANA
 Nisy fandaminana tsy maintsy hatao. Efa resy lahatra sahady izy fa tsy maintsy ilaina ny fitsipika satria «Andriamanitra tsy tompon’ny fikotranana fa tompon’ny fiadanana» (I Kor. 14/33). Ny zavatra milamina no ankasitrahan’Andrimanitra . Ny korontana dia avy amin’ny devoly sady mpanakorontana na nampisaraka rahateo ny anarany. Ny fitsipika dia natao mba hampiray aina ny mpianatry ny Tompo rehetra.

A. ALAHADY 9 JONA 1895
Nantsoin’i Rainisoalambo mbo hivory ao an-tranony izy 12 mianadahy voalaza teo aloha. Natomboka tamin’ny alalan’ny vavaka ny dinika. Novakiana ny tenin’ny Soratra Masina. Taorian’izany dia nivavaka i Rainisoalambo, nisaotra an’Andriamanitra, noho ny fahagagana nataony tamin’ny fanasitranana azy ireo sy ny famonjeny ary ny halehiben’ny fitiavany. Nangataka tamin’i Jesoa mba hanampy azy hanao izao asa fitoriana ny Filazantsara izao. Izy rehetra manatrika dia niombom-panahy tamin’ny alalan’izany vavaka izany, feno sento, nangorakoraka, nahatsiaro fiadanana sy fifaliana satria misy hery vaovao indray ao anaty. Dia nihorohoro ny trano nisy feo niteny mivantana tamin’izy ireo hoe : «Hianareo no hitory Fibebahana amin’ny oloko fa hamonjy ny oloko aho». Ary feno ny Fanahy Masina izy ireo ka nifanaiky hiombom-piainana. Nifanarahany koa fa hamboarina ny fiaraha-monina. Ireto no fanekena nifanaovany tamin’izany :
1) Mianatra vakiteny sy marika
2) Maotina sy mendrika ary tsotra
3) Madio
4) Miasa
5) Mivavaka (mialoha ny zavatra rehetra)

Ny ampitson’iny ihany dia nanomboka nampianatra azy 12 mianadahy i Rainisoalambo niampy Solompitandrina tonga isaky ny Alatsinainy sy Alakamisy ary Mpitandrina izay tonga tsy indraindray nitondra fitaovana ho azy.
Natao ny asam-piraisana: ny lehilahy miasa tany, ny vehivavy mandrary. Isaky ny tonga tao an-trano dia mandany ny androny tamin’ny fandinihana ny Soratra Masina sy resaka ny amin’ny fanjakan’Andriamanitra ary vavaka sy hira izy ireo. Nanokana fotoana koa izy ireo mba hanaovana Tafika Masina teo amin’ny tanàna manodidina azy.
Nohamafisina tamin’ny fampinarana rehetra izay natao ny amin’ny Fitiavana sy ny fifankatiavana. Lasa HAFATRA LEHIBE sady Fanevan’ny Fifohazana ny DIDY VAOVAO (Jaona 13/34-35).
Zavatra 10 loha no nanankinana ny fampianarana :
- ny fibebahana : Mat. 4/16-17
- ny Fivavahana : Lioka 21/34-36
- ny finoana : Jaona 14/12-17
- ny faharetana : Lioka 21/19
- ny fanetretena : Mat. 18/1-4
- ny firaisana : Jaona 17/21-23
- ny fahamasinana : I Petera 1/13-16
- ny fitiavana (didy vaovao) : Jaona 13/35-35
- ny fitsarana : Matio 25/31-46
- ny fanantenana : I Timoty 3/1-17

B. NY FOMBA AMAM-PANAO ANDAVAN’ANDRO
Ankoatran’ny fiteny mihaja izay tsy maintsy tandrovin’ny Fifohazana dia nomena fampianarana momban’ny zavatra maro hafa koa ny mpianatry ny Tompo.

1. FITAFIANA
Manana ny fomba fitafiny manokana izay saika itovizan’izy rehetra ny Fifohazana, dia ny akanjo fotsy atao didy mananjara, toy irony akanjo atao ambony tohi-tena lava-manasa-dranjo, mivaky anoloana, mitapaka mifanitsy amin’ny tratra sady misy kentrona : (---) antoka fa manana anjara any amin’ny fiainana mandrakizay, ka dia natao hoe : « didy mananjara » ny fitafiana.
Tsy maintsy fotsy mba ho mariky ny fahadiovana sady taratry ny fahamasinan’ny fanahy. Taratry ny fahazavana ny loko fotsy, noho izy nifanohitra amin’ny mainty izay endriky ny fahamaizinana. Koa ny Fifohazana dia tsy maintsy mitondra fahazavana ho an’izao tontolo izao. Ny fanaovana izany akanjo fotsy izany dia fomba iray iavahana amin’ny jentilisa. Satria taizan’andriana i Rainisoalambo, mariky ny fahamboniana ny fanaovana akanjo didy mananjara fotsy. Tamin’izany fotoana izany, ny olona ambony sy manankarena no afaka mitondra fitafiana didy mananjara fotsy sy mitafy lamba koa. Fomba anankiray itaizana ny Fifohazana ho amin’ny fitandroana ny fahadiovana. Ny lamba fotsy noho izy mora andairan-doto dia mampitandrina ny Fifohazana mba hanao ho zava-dehibe ny fahadiovana. Tsy ny fo ihany no ilaina ho madio fa ny tena manontolo. Ny fomba fitafy avy aty ivelany dia mety manambara koa ny ao am-po tsy miloaka.

2. NY TAOVOLO
Ny vehivavy dia manao tananivoho. Ny tananivoho dia bango volo fanao teto Imerina. Toy izao izany : Soritana hizara roa mitovy ny volo, randranina, ary afatotra ao an-katoka. Mitory fahatsorana sy fahamaotinana. Mampiavaka indrindra ny Fifohazana amin’ny mpanompo sampy ny tananivoho. Ny vehivavy mpanompo sampy tamin’izany fotoana izany dia mirandrana avokoa ny volony manontolo sy natao dôdôko (=soritsoritra be dia be ary bangoina kely ny voasoritra).
Ny lehilahy kosa tsy maintsy mihety volo, ary hetezana fohy ary tsy azo asiana sanga. Tamin ‘izany fotoana izany, dia fanao ny manafina ody tao anaty volo lava. Koa rehefa niova ho Fifohazana dia tsy maintsy afoy ny toetra teo aloha rehetra. Ny fanovana fomba amam-panao anankiray dia midika ho fanasarahana ilay olona tamin’ny tontolo misy azy teo aloha.

3. NY SAKAFO
Fanomezana avy amin’Andriamanitra ny sakafo ka tsy azo ariana. Tandrivina noho izany mba tsy hisy voambary latsaka rehefa mihinam-bary.

5. NY ASAM-PIRAISANA
Fomba fanao rakitra isaky ny Alarobia ny asam-piraisana eo amin’ny Fifohazana. Ny fambolena no atao amin’izany asam-piraisana izany.

6. NY FANASAN-TONGOTRA
Fampiharana ara-bakiteny ny teny no ao amin’ny Jaona 13/14 manao hoe : «Koa raha Izaho Tompo sy Mpampianatra aza no manasa ny tongotrareo, hianareo koa mba tokony hifanasa tongotra». Natao indrindra izany eo amin’ny fandraisam-bahiny. Endriky ny fanetren-tena eo amin’ny Fifohazana ny fanasan-tongotra.

7. FIOMPIANA
Noraràna ny olona mba tsy hiompy ao an-tanàna mba hitandrovana ny fahadiovana. Ny fomba amam-panao amin’ny maha-biby azy koa dia manahiran-tsain’ny Fifohazana koa raha misy olona te-hiompy dia tsy maintsy natao ivelan’ny tanàna izany.

C. NY FOMBA SAMIHAFA

i.  Ny fisaronan-doha
Tsy maintsy misaron-doha ny lehilahy rehefa hanao asa-fampaherezana sy fandroahan-demonia. Mba ho fihatahana amin’izay tsy masina (7) no antony anaovany izany. Mampiavaka azy amin’ny sokajin’olona mbola tsy masina mandritra ny fotoana izay anaovany ny asa voatokana ho azy. Eo amin’ny vehivavy dia ny volo no efa saron-dohany ka tsy manao izany intsony izy.

ii.  Famoahana demonia
Olona iray ihany no miteny mafy ka mandidy ny demonia mba hivoaka amin’ny anaran’i Jesoa Kristy. Tsy mandehandeha. Mandritran’ny fotoanan’ny fampaherezana dia tsy mahazo mihira fa mivavaka ao am-po ny rehetra.

iii.  Fahafatesana
Tsy azo atao ny migogogogo raha misy maty na maneho alahelo. Fanomezan-tsiny an ‘Andriamanitra ny fanehoana alahelo. Tsy azo atao ny manao fandaniana be amin’ny maty. Tsotra ihany no fomba fanao amin’ny maty : ampandroina, ampiankanjoina fotsy madio ary dia fonosina lamba fotsy madio. Tsy azo afindra na ketsehina amin’ny toerana  nandevenana azy ny maty. Heverina fa maloto sy tsy misy hasina ilay vatana mangatsiaka, satria tsy mba toy ny fanahy izay afaka ho velona mandrakizay ka ho tody any am-paradisa. Izany fiheverana ny amin’ny fahalotoan’ny vatana izany no mahatonga ny Fifohazana hidio na handro isaky ny avy miditra amim-paty. Ny mpiandry dia didiana mba tsy hitondra lamba masina amin’ny trano misy faty. Tsy maintsy mandro rehefa avy miditra avy ao amin’ny trano misy faty.

D. NY 10 AOGOSITRA
Ho fandaminana ny raharaha momba ny Fifohazana dia notapahana fa hasiana fivoriana hihaonan’ny solontenan’ny Mpianatry ny Tompo izay efa ielim-patrana. Marihina fa izay toerana rehetra mandray ny Filazantsara dia misy olona nofidina ho mpikarakara ny mpianatra namany hampirisika azy handroso sy hianatra ho amin’ny fanjakan’Andriamanitra. Natao hoe : MPIANDRY ireny mpikarakara isan-toerana ireny.
Saika i Rainisoalambo irery no nitarika ny raharaha rehetra nadritra ny 10 taona. Nanomana sy nanokana ary naniraka ireo Apostoly (=Iraka). Mandray ny tatitra nentin’izy ireo rehefa niverina avy namita Iraka Nitombo ny isan’ny nirahina ka nikaroka izay hanampiana azy ireo hatrany Rainisoalambo. Tsy tambo isaina ny olona nifoha vokatry ny asan’ny Iraka. Taona 1904 dia feno 50 ny Apostoly na Iraka voatokana. Manoloana izao fitaran’ny asa izao dia nihevitra izy fa tsy maintsy ilàna fitandremana mafy. Noraisiny ny teny ao amin’ny Lioka 21/36. «Miambena ka mivavaha mandrakariva, mba hahery hianareo ka handositra izany zavatra ho avy rehetra izany, ary hitsangana eo anatrehan’ny Zanak’olona». Noho izany dia voatendry ny fotoana raikitra dia ny 10 Aogositra sy ny andro manaraka ho fotoam-pivoriana hanaovana fanentanana sy fandaminana momba ny asam-pifohazana. TENY 15 LOHA NO HORESAHINA TAMIN’IZANY », izay samy nankatoavin’ny mpivory avokoa.
Tsy afaka nitarika an’io fivoriana io anefa Rainisoalambo satria nodimandry talohan’izany. Be ny zavatra nanahirana azy izay tsy maintsy nandraisany andraikitra mivantana : fanaovan-trano, fanomanana sy fandraisana Iraka, fanomezana toro-hevitra isan-karazany,, fanomanana ny 10 Aogositra. Noho ny faharerahana be loatra dia voan’ny aretin-tratra izy, voan’ny gripa lava, nikohaka tsy ankijanona. Tamin’ny fotoanan’ny faha-60 taona no nitrangan’izany taminy. Na dia izany aza mbola natanjaka izy ka nahatsangana tsara nanara-maso ny raharaha rehetra. Tao an-tsaina aman’eritreriny manontolo ny Fifohazana mandrapialan’ny fofon’aina. Toy izao ny fiafarany : «Hariva ny andro, mihira malefaka ny mpanatry maso, elanelan’ny vavaka. Nivavaka Rainisoalambo izay efa tsy maharina intsony, ary ny vavaka farany nataony dia tsy mba ho an’ny tenany intsony satria miantoka azy Jesoa Kristy. Tsy misy intsony ny fisalasalana fa mitsena hampandroso azy any amin’ny fahasambarana mandrakizay ny Tompon’ny voninahitra. Nivavaka ho an’ny raharaha rehetra, ary ho amin’ny fandrosoan’ny Filazantsara koa. Dia nakipiny kelikely ny masony ; nihiratra tampoka indray izy sady nijerijery. «Ny kitapo», hoy ny teniny efa malemy dia malemy. Dia naseho azy ny kitapo misy ny volan’ny Fifohazana. Dia napetrany tamin’iny kitapo iny ny tànany sady hoy izy tamin’ny teny vitsy : « Volan’ny Fifohazana, vola masina, tandremo ». Dia nifandray tànana nifanao veloma farany tamin’olona teo izy dia nakipiny ho amin’ny torimaso farany ny masony.
Vita ny ady. Lada nody Rainisoalambo tamin’ny 8 ora, ny 30 Jona 1904 (8).
«Efa niady ny ady tsara aho nitahiry ny finoana aho, hatr’izao dia tehirizina ho ahy ny satroboninahitry ny fahamarinana, izay homen’ny Tompo, Mpitsara marina, jho ahy amin’izay andro izay, ary tsy ho ahy ihany fa ho an’izay rehetra tia ny fisehoany koa» (II Tim. 4/7.8).
«Ary nahare feo avy tany an-danitra aho anano hoe : Soraty : Sambatra ny maty dia izay maty ao amin’ny Tompo hatramin’izao. Eny hoy ny Fanahy, fa hitsathatra amin’izay nisasarany izy, fa ny asany manaraka azy» (Apok. 14/13).

Toko III. Ny Fifohazana taorian'ny Dada Rainisoalambo - View Photo Gallery 

1.3. Ny zava-manahirana
 Rainisoalambo dia lehilahy nikoizana teo amin’ny fankamamiana ody ratsy. Voasarika tao anaty afon’ny fahaverezana izy ka notendrena mpitily hanaitra sy hitondra hafatra ho an’i Madagasikara : «DIDY VAOVAO NO OMEKO ANAREO, DIA NY MBA HIFANKATIAVANAREO KOSA» (Jaona13/34).
 Izany fitiavan’i Jesoa izany no antony nisoloany anao teo ambony hazofijaliana mba hanana fitiavana ny hafa koa. Tsy hoe mpitondra hafatra fotsiny Rainisoalambo fa mpandray sy mpanatanteraka ny hafatra. Izay rehetra nananany, na andro, na fotoana, na hery, na fahaizana, na fananana dia natolony ho fampiharana ilay fitiavana vonon-kanolotra mandrakariva. Tahaka ny voa nafafy ny asam-pifohazana. Tao ny voafafy teny ambony vatolampy sy ny tany marivo, sy tamin’ny tsilo sy teo amoron-dalana. Tao kosa ny voafafy tao amin’ny tany tsara. Na dia voafafy tamin’ny tany tsara aza ; dia tsy mitovy ny vokatra azo. Tsy ny mpamafy na ny voa no ratsy fa ny toerana namafazana no misy olana. Ilay Andriamanitra fitiavana anefa mamafy na dia amin’ny toerana tsy tokony hamafazana aza. Ary izany ny fahasoavan’Andriamanitra natolony an’ity Madagasikara ity.
 Ao anatin’izany asan’Andriamanitra feno fitiavana izany no itsofohan’ilay Ratsy, ka amafazany tsiparifary indray. Ny fandrosoan’ny asa anefa tsy mba nisaraka amin’ny olana maro izay manahirana ny Fifohazana.
 Zavatra telo ihany no hasian-teny taorian’ny fahafatesan’i Rainisoalambo.

1.3.1. NY OLANA TEO AMIN’NY FITONDRAM-PANJAKANA

- 1904:  Tanteraka soamantsara ihany ny fivorian’ny 10 Aogositra ka nahatratra 3.000 ny mpivory. Noho ny lazan’ny Fifohazana izay efa fantatry ny faritany maro dia nisy tamin’ireny mpivory ireny nandeha an-tongotra 800 kilaometatra mba hamonjy izao fihaonamben’ny mpifoha izao. Nitombo isan-taona ny mpamonjy fivoriana ka nahatratra 5.000 hatramin’ny 6.000 ny olona tamin’izany.

- 1911: Noraràn’ny fanjakana tsy ho azo atao intsony ny fivorian’ny 10 Aogositra. Natahotra mantsy ny Frantsay noho io fivoriana io mahavory olona betsaka tokoa. Ireo olo-mangan’ny firenena dia saika olona taizan’ny misionera avokoa ka nanahy ny frantsay sao dia fanomanana olona ho amin’ny fitiavan-tanindrazana izao fivoriambe isan-taona izao. Tao ambadik’izao fandraràna izao koa ny katolika (Jésoita) izay te hampien-danja ny herin’ny protestanta.
Ny fisakanana nataon’ny fanjakana anefa vao mainka nanamafy orina ny 10 Aogositra satria nampirisihina avokoa ny Faritany rehetra mba samy hankalaza ny 9 Jona sy ny 10 Aogositra any aminy. Mba hampiray aina ny Fifohazana rehetra manerana an’i Madagasikara dia naely ny fandaharam-potoana iraisana izay mbola hazonina mandrak’ankehitriny.
Ny rakitra rehetra sy ny vidim-bokatra rehetra azo amin’izany dia tsy maintsy alefa any Soatanana ho fanohanana ny asa atao eny. Izany dia vokatry ny fanapahan-kevitry ny 10 Aogositra tamin’ireo teny 15 loha novolavolain’i Rainisoalambo.

Toy izao izany :
1. – Inona no atao anaran’ity fivoriana lehiben’ny Mpianatry ny Tompo ity.
Valiny: Fivorian-dehiben’ny Mpianatry ny Tompo isan-taona (na 10 Aogositra)
2. – Aoka izao fivoriana izao hanapaka amin’ity Fifohazana ity ka hanendry ny raharaha atao rehetra.
Valiny: ENY
3. – Hangataka olona 10 lahy voafidin’ny fivoriana ho Solombavany sy handahatra ny raharaha hanaovana fanekena atao.
Valiny: ENY
4. – Ny zavatra miditra amin’ity 10 Aogositra ity dia ny Fivoriana no manapaka azy.
Valiny: ENY
5. – Ny 10 Aogositra dia tsy mandray ary tsy mamoaka raha tsy isan-taona.
Valiny: ENY
6. – Ny Mpianatry ny Tompo dia samy mahazo mampiasa ny volany amin’izay tiany hiasan’ny volany.
Valiny: ENY
7. – Amin’ny herintaona toy izao, dia angatahina hianareo Zanaky ny Fifohazana, hoy ny 10 Aogositra mba hanatitra zavatra eto amiko, na vola, na lamba, na akanjo, na pataloha, fa manana zanaka tsy mitafy aho, hoy ny 10 Aogositra. Ilaiko koa ny vary, na mofo, na kajaha (mangahazo) na vomanga, indrindra fa ny biby fiompy toy ny omby na kisoa, na ondry, na akoho, na vorona sns…satria manana zanaka maro avy amin’ny Filazantsara aho.
Valiny: ENY.
8. – Ahoana ny hevitrareo ny amin’ny 9 Jona 1895?
Valiny: Ny 9 Jona dia fotoana hiaraha-mivavaka isam-paritany sy hifamangiana amin’ny telegrama.
9.    – Inona no hatao handrosoan’ny Fahaleovantena efa nataon’ny Apostoly (Iraka) amin’ny fitoriana ny
Filazantsara ?
Valiny: Hanao izay hampaleotena ny kristiana amin’ny fivavahana ao an-tokantrano tsirairay sy hanendry fotoam-pivavahana hikambanana araka izay azo atao, na an-trano na ao am-piangonana. Hiasa tany sy hamboly ary hanao izay hahabe ny rakitra. Hampiomana olona hilatsaka an-tsitrapo ho Iraka. Hampandroso ny fahaleovantenan’ny Fiangonana eto Madagasikara.
10 – Inona no raharaha hifaneken’ny Fivoriana fa hamoahana ny vola ? Ary aiza no mpitahiry vola nahoratra ny miditra sy mivoaka ?
Valiny: Izay voalazan’ny toko faha-9 no ho raharahany. Ny mpitahiry vola dia M. Thunem, Rainitiaray sy Radaniela, izy ireo no mikarakara ny amin’y famoaham-bola araka izay hevitra tapaka hifanarahan’ny fivoriana.
11. – Moa hatao amin’ny toerana tokana mandrakariva ve ny fivoriana, sa azo atao amin’izay mangataka ?
Valiny: Ny fivoriana dia eto Soatanàna ihany nefa azo atao raha misy mangataka, araka izay hifanarahan’ny Fivoriana
12. – Aiza no hanaovana ny fampianarana ny Apostoly (Iraka) sy ny mikasa ho mpianatra, ary iza no hampianatra ?
Valiny: Ny toerana hampianarana dia eto Soatanàna ary izay ho mpampianatra dia Rainitiaray sy Rajeremia, ary Radaniela. Izay ho entina manatanteraka izany dia adidin’ny Fivoriana sy izy folo lahy komity.
13. – Atao ahoana ny fitoriana amin’ny tany maizina, ary inona no hevitra ny amin’ny Betsiriry ? – Izany hoe: handray fampianaran-tsekoly tahaka izay efa natao ve, sa hitory tsotra ny fibebahana tahaka izao atao aty afovoan-tany izao ?
Valiny: Ny amin’ny Betsiriry dia mbola ho tohizana ihany.
14. – Ity fivorian’ny 10 Aogositra ity no miadidy ny Fifohazana sady mandidy ny Fifohazana. Izy no hangatahan’izay hangataka Iraka ary haniraka ny Iraka amin’izay mangataka.
Valiny: ENY
15. – Ny vokatra izay aterina dia ho an’ny Filazantsara.
Valiny: ENY

Na dia teo aza ny fandrarana nataon’ny fanjakana dia tsy mba nisakana ny fandrosoan’ny asa izany satria efa nisy lasitra mazava tsara niainana. Ny zavatra nanahirana rehetra dia nodinihina araka ny teny 15 loha notapahin’ny 10 Aogositra. Tahak’izay nataon’i Rainisoalambo na dia to teny sy mamy hoditra teo anatrehan’ny olona aza izy tsy mba nanao didy kofehy ho lehibe fa niara-niasa sy nidinika tamin’ireo 12 mianadahy namany no filamatra narahin’ny faritany rehetra nisy mpifoha.

1.3.2 OLANA TEO AMIN’NY MPIFOHA
 Ny fahafatesan’i Rainisoalambo dia nampiraviravy tànana ny mpifoha maro. Nanahy be ihany izy ireo ny main’ny ho avin’ity Fifohazam-panahy ity. Tsy mbola nisava tanteraka ny aizina nanafotra an’i Madagasikara. Raha mandroso ny asan’ny Tompo dia indro tamy mandrakariva ny Devoly manao « contre-attaque ». Efa mihavitsy ireo Raiamandreny nanatri-maso nahita ny niandohan’ny Fifohazana, fa mitombo kosa ny olona manolo-tena hiomana Mpiandry sy Iraka. Indraindray hadinodino ilay DIDY VAOVAO. Nanjary misy « ekipa » tao Soatanana. Nisy fifampiandaniana izay nitatra tany amin’ny Faritany. Izany korontana tamin’ny 1925 izany anefa tsy naharitra satria nodimandry ny iray tamin’ireo nahatonga izany. Niezaka ihany koa ny misionera nandamina ny raharaha ka niseho tokoa ny voninahitr’Andriamanitra.
 Ny taona 1936 dia misy fivoriana natao hoe : Fivorian’ny Mpiandry sy ny Raiamandreny, isaky ny 17 Septambra ary taty aoriana lasa isan-kerintaonan’ny Fifohazana Soatanana. Manoratra teny midina ny Komity ka nalefa isam-paritany izany ho fampandrenesana sy ho tanterahiny. Boky kely izany teny midina izany ka mitondra ny anarana hoe :
«NY FIFOHAZAN’NY MPIANATRY NY TOMPO MIRAY AMIN’I SOATANANA»

1.3.3. NY FISARAHANA
 Ny tantara teto amin’izao tontolo izao dia azo lazaina fa tantaran’ny fisarahana avokoa. Tsy mba avy amin’Andriamanitra mihitsy ny fisian’ny antokom-pinoana be dia be eto ambonin’ny tany. Ny devoly no tia fisarahana sady mpampisaraka rahateo ny anarany. Ny fahasoavana sy famindrampon’Andriamanitra anefa no andeferana amin’ireny toe-javatra ireny ka ao anatin’ny fahalemena no maneho ny voninahiny Izy.
 Tsy maintsy misy ny fanavaozana na fanovana vokatry ny toetr’andro. Raha mbola eto ambonin’ny tany dia tsy misy tanteraka sy tsy azo ikianina. Miroborobo tsy ankijanona ny Fifohazana. Miasa ny Fanahy Masina kanefa miasa ao anatin’ny olombelona malemy. «Fa fantantsika fa izao zavatra ary rehetra izao dia miara-misento sy miara-marary toy izay efa hiteraka mandraka ankehitriny, ary tsy izany ihany, fa isika koa, na dia manana voalohambokatry ny Fanahy aza, eny, isika aza dia misento ato anatintsika, miandry ny fananganananaka, dia ny fanavotana ny tenantsika». (Romana 8/22, 23). Tamin’ny taona 1950 dia manapaka ny amin’izay Fitsipika sy Foto-dalàna itondràna ny Fifohazana ny Komitin’ny 17 Septambra. Navoaka ho boky haely manerana ny Nosy izany, ny taona 1951. Betsaka ny Iraka tsy mankasitraka io boky io, ka nanda tanteraka ny zavatra voasoratra tao. Ireto farany ireto, dia nandefa « trakta » samihafa naely any amin’ny isam-paritany ho enti-manohitra ny boky navoakan’ny 17 Septambra mba hisorohana ny tabataba mety hitranga. Izany fampiatoam-pivoriana izany anefa dia nadikan’ny sasany ho zavatra hafa ka nanaovan’izy ireo filazana tsy marina any amin’ny Faritany. Toy izao ny FANAZAVANA natao taorian’izany FISARAHANA IZANY:
 Efa fantatra mazava ny tantaran’Ingahy Rainisoalambo. Olomboafidin’Andriamanitra ka nandray ny Fanahy Masina. Nanana fahendrena ara-tsaina koa izy, izay nahazoany nitondra raharaha lehibe araka ny nitarihan’ny Fanahy Masina azy. Ao Ambalavato-Ambatoreny no fonenany ary malalaka ao ka ampy hitondrany ny raharaha nifidianan’Andriamanitra azy, sady tsy voahelingelina.
 Nefa nifindra aty Soatanana izy, mba ho ao ambanin’ny fitondrana sy ny fiarovan’ny Misionera ary hikambana amin’ny Fiangonana. Fahendrena lalina, voatariky ny Fanahy Masina no nahatanterahany an’izany. Dia tafaorina teto Soatanana ny:
« FOIBEN-TOERAN’NY FIFOHAZANA »
 Ny fivorian’ny Komitin’ny 17 Septambra, hatramin’ny taona 1936 dia nanao fifanarahana momban’ny raharahan’ny Fifohazana anakapobeny. Ary tamin’ny 17 Septambra 1950 dia nanapa-kevitra io Komity io ka, nampanangoniny ny Komite eto an-toerana ny fifanarahana rehetra nataon’ny Komite teo aloha momba ny hitondrana ny Raharaham-Pifohazana, ka hatao boky.
 Dia voangona izany, amin’ilay boky atao hoe : « Fitsipika sy Foto-dalàna » itondrana ny Fifohazana. Nadika mialoha ao koa ny tantaran’Ingahy Rainisoalambo ka hita fa mifanaraka tsara amin’io tantara io ity Boky ity. Ny Raiamandrany Dada Rajoelina dia naman’ny Komite eto an-toerana, ka niara-nanaiky sy nanao sonia tamin’ny fahavitan’ny boky «Fitsipika sy Foto-dalàna».
 Rehefa navoaka ny boky tamin’ny 1951, dia nandà sy nanohitra ny ankamaroan’ny Iraka. Ary hatramin’io taona io dia niseho ny hevitra samihafa. Ny Misionera Korner Hansen, sy ny Komite eto an-toerana dia nitana ny hevitra tapaka voasoratra ao amin’ny boky izay tsy hevitry ny Misionera irery na an’ny Komite eto an-toerana ihany akory, fa an’ny Komitin’ny 17 Septambra manontolo.
 Ny ankamaroan’ny Iraka kosa dia nandà sy nanohitra ny hevitra tapaka. Manaraka izay, dia nisy TENY sy TARATASY ary BOKY niely, tsy avy amin’ny Misionera sy ny Komite eto an-toerana ihany, fa avy amin’ny olona samihafa sy ny toerana samihafa. Isan’ireny ny TENY midina navoakan’ny Komite 10 Aogositra Antananarivo (nivoaka Jolay 1954) sy ny BOKY «HAFATRAFATRA» nataon’i Dada Rajoelina Raiamandreny (1953). Ireo no nahatonga ny Misionera sy ny Komitin’ny DISTRY Soatanana hampiato ny fivorian’ny 17 Septambra 1954 aloha, fa nahiana sao misy tabataba io fivoriana masina io.
 Be ny teny niely, aelin-dry zareo ankilany momba io fampihatoam-pivoriana io, izay tsy marina akory. Lazain’ny olona maro izao zavatra izao :
1. –Ny trano Fiangonana dia narindrina ka tsy navela hidiran’ny Mpianatry ny Tompo. FANAZAVANA: Tsy marina izany, ny Mpianatry ny Tompo dia nahazo niangona maraina sy hariva, araka ny fanaony ao am-piangonana, fa ny 17 Septambra no nampiatoina ary efa nanaovana filazana mialoha.
2. –Naongana rodombe ny Mpianatry ny Tompo. FANAZAVANA: Tsy marina koa izany. Efa tsy niangona tao am-piangonana hatramin’ny 17 Septambra ry zareo. Ary tamin’ny faran’ny Novambra 1954 ny Komitin’ny Distry Soatanana dia nanao filazana miantso azy ireo hiverina amin’ny Fiangonana. Nomena fotoana hatramin’ny 1-31 Desambra 1954, ka izay tsy miverina ao anatin’izany fotoana izany dia nanongan-tena ka tsy naman’ny Fiangonana eto Soatanana intsony, efa nasehon-dry zareo tamin’ny rapaoro navoakany koa izany. Jereo: Rapaoro nataon’ny Mpianatry ny Tompo nivory tao Soatanana tamin’ny 17 Septambra 1954 pejy 21 manao hoe:
a. Hatramin’ny 17 Septambra 1954 dia tsy mikambana amin’ny Fiangonana Loterana eto Soatanana intsony ny Mpianatry ny Tompo.
b. Efa nametrahana taratasy any amin’ny biraon’ny «CHEF DE DISTRICT de Fianarantsoa» fa tsy mambra ao amin’ny Fiangonana Loterana Soatanana intsony Mpianatry ny Tompo ary tsy hiverina ao intsony. (9)
Dia nivaky roa tanteraka io Soatanana. Nisy ny ATSIMO SY AVARATRA. Ny AVARATRA nanao tsy miankina ka niangona ao amin’ny Trano Firaketana amin’ny Alahady sy fotoam-pivavahana maraina sy hariva, ary ny fivoriana samihafa sady manao ny « acte pastorale » rehetra tao izy ireo. Ny Atsimo miaraka amin’ny Fiangonana Loterana sady manaraka ny Fitsipika sy ny Foto-dalàna navoakan’ny 17 Septambra.
Natao ny fananarana sy famerenana ireo niendaka mba hiverina indray ao amin’ny Fiangonananefa indrisy nidiridiry tamin’ny heviny izy ireo ka tsy niverina intsony. Ny zava-doza dia lasa nitsangana ho fahavalon’ny Fiangonana indray izy ireo. Tsy natao indray mandeha ny famerenana sy Fampihavanana fa nandritran’ny taona 1955 ka hatramin’ny 1962 dia Raiamandreny maro, Filoham-piangonana isan-tokony, Tompon’andraikitra tao amin’ny Comité-Intermissionnaire, FFPM, Foibe, Mpitondra Fanjakana sns, dia samy niezaka araka izay azony natao nefa indrisy niala maina avokoa.
 

FAMINTINANA NY ANTONY NAHATONGA FISARAHANA
 Nandeha tsy an-kijanona tamin’ny làlana efa nitarihana azy hatramin’ny voalohany ny Fifohazana. Niara-niasa tao amin’ny Fiangonana hatramin’ny voalohany. Rehefa afaka 40 taona taorian’Ingahy Rainisoalambo dia niezaka nitady làlana hampaleotena azy tanteraka ireo Iraka maromaro. Izany indrindra no antony nanaovana fanambarana tamin’ny 1936.
 Tsapa anefa fa ireny Iraka marobe mielim-patrana manerana ny Nosy ireny dia miasa tamin’ny hafanam-po tokoa. Maro tamin’izy ireny koa anefa ny nanimba zavatra satria tsy mahay Soratra Masina fa variana amin’ny fombafomba ivelany fotsiny. Resy lahatra tanteraka ny Misionera fa tokony ho tezaina haverina hampianarina indray ny Iraka. Hapetraka amin’ny toerany tsara ny Fifohazana. Tsy maintsy ao anatin’ny Fiangonana ary tsy maintsy manaraka sy mankato ny Fitsipika sy ny Foto-dalàn’ny Fiangonana. Ny teny 15 Izay napetraky Ingahy Rainisoalambo dia tsy maintsy hazonina ara-bakiteny indrindra fa ny andininy faha-10 izay manendry ny Misionera eto Soatanana ho «Trésorier». Ny litorjy ampiasaina eto Soatanana dia ny an’i F.L.M. ihany fa tsy azo atao vary amin’anana. (Fanao tamin’izany fotoana izany ny mampiasa ny Litorjy LMS). Izany sy toy izany no antony niteraka ny Fisarahana :
 -) Tsy mila fitsipika satria ambany Fahasoavana
 -) Tsy mila fampianarana satria tarihin’ny Fanahy
 -) Tsy mila Misionera satria mbola tsy nifoha ny Misionera
-) Tsy  mila fifehezana  avy amin’ny Fiangonana satria ny Fifohazana no tokony hifehy ny Fiangonana satria izy no manohana azy sns….sns….

Raha fombam-pivavahana na fivavahana no resahina dia tsy maintsy resahina aloha ireo olona manatanteraka izany. Noho izany mialohan’ny resaka momba ny Fifohazana izay fombam-pivavahana iray dia hofaritana aloha ny momba ny Manolotrony amin’ny ankapobeny sy ny toetry ny fiaraha-monina ao aminy.

2.1. FAMARITANA ANKAPOBENY
Raha sendra tanàna iray dia betsaka ny fanontaniana tonga ao an-tsaina avy hatrany, toy ny tantaran’ny toerana, izany hoe : Inona no nahatonga na nihavian’ny anarany….aiza ny faritra onenany…ahoana ny mponina ao ? …

2.1.1 NY ANARANY
 Ao amin’ny Faritany Fianarantsoa amin’ny faritra atsimo no misy an’i Arindrano izay ahitàna an’i Tsienimparihy izay toy ny lamba ifonosan’ny tanànan’i Manolotrony. Noho izy ao ampitan’ny ony Mananantanana dia natao hoe : tànana manolotra ny ony ka lasa raikitra ho anarany izany : Manolotsony na Manolotrony.

2.1.2. NY MPONINA
Ny foko Betsileo no monina ao. Betsaka ireo mpihavy avy any Antananarivo izay efa ela nipetrahana tao ka sarotra ny manavaka azy ireo amin’ny tena zanatany. Misy vitsivitsy ihany koa ny Tanala monina ao. Mponina tsy dia sahirana loatra noho ny toerana izay manana ny harena ankibon’ny tany sy ahitana fanenonan-damba arindrano sy lamba landy. Mponina miavaka amin’ny foko hafa noho ireto zavatra ireto :

A. FINOANY
Mamaritra ny fiainan’ny olona iray na ny vahoaka manontolo eo amin’ny fiaraha-monina misy azy ny finoana. Fa avy amin’io finoana io no mahatonga ny olona ho afaka mivelatra eo amin’ny ara-tsaina na eo amin’ny fomba enti-miaina an-davanandro. Mampivelatra sy mampikororosy fahana ny olona ny fiainana ara-pinoana. Mibaiko ny maha-olona ny finoana satria avy amin’ny fo no isiany ka ametrahany ny mikasika ny fiainana manontolo, ka izay zavatra mbola ho avy tsy takatry ny sainy rehefa izay no ekeny nohon’ny finoan ivelomany dia ekeny ho marina tanteraka.

1).  AMBONDROMBE
 Havoana mirefy 1925 metatra eo ho eo no hahavony. Rakotra ala mikitroka ny tendrombohitra manontolo. I Mahatsinjo tendrony dia tsy tazana loatra. Ao an-tampony ao dia misy  « ranovory » izay tsy mbola nisy olona tafakatra teny afa-tsy ireo olona « fairin-draha » na olona entin-javatra. Toerana masina hono io Ambondrombe io satria tany fady tsy azo kasihina. Raha misy olona manazimbazimba an’io toerana io dia iharan-doza ka miolana ny hatony na mety ho faty eo no eo mihitsy aza. Raha misy olona te-ho eny, ka vao eny ampototry ny tendrombohitra dia manjary tonga tampoka ny oram-baratra. Misy hery miafina amin’io tendrombohitra io ka izany no anomezana azy koa ny anarana hoe : IRATSY. Ao amin’io toerana io no iangonan’ny fanahin’ny olona maty rehetra. Rehefa tonga eny ilay fanahy dia mbola manohy ny asa fanaony andavan’andro ihany. Noho izany dia laza toerana atahorana sy masina ho an’ny mponina rehetra Ambondrombe ka ivavahana sy anaovana voady sns…

2). OMBIASA NA OMASINA
 Manana anjara-toerana lehibe eo amin’ny fiaraha-monina ny Ombiasa na Omasina. To teny eo anatrehan’ny vahoaka rehetra sy hajain’ny olona fatratra tokoa. Na inona na inona baikoiny hatao dia tsy maintsy tanterahina na sarotra toy inona aza. Ny mponina vokatr’izany dia mametraka ny fo tamin’ny sampy sy ny sikidy ary ny ody fiarovan-tena isan-karazany…Nohajaina fatratra ny fady napetraky ny razana. Ny aretina rehetra dia avy amin’ny fahasivy avokoa hoy ny fampianaran’ny obmiasa ka tsy maintsy omeny fanafody fanafana vao sitrana.

Toko II. Manolotrony sy ny toetrandro

Ny fipoiran’ny Fifohazana tao Manolotrony dia mifamatotra tanteraka amin’ny toe-javatra izay niseho teto amin’ny firenena. Zavatra roa lehibe no nanamarika ny tantara tamin’izay fotoana izay.

2.2.1. NY FAHASAHIRANAN’NY MPONINA
        Ny 96 isan-jaton’ny mponina dia tsy mahay mamaky teny sy manotratra ka mora nambakaina tokoa. Mbola mitohy ihany ny asan’ny Menalamba mampihorohoro ny mpivavaka ka nahatonga fihemorana tamin’ny olona. Mbola namely ny areti-mandringana isan-karazany. Betsaka ny zavatra tsy nazava tamin’izany fotoana izany satria nanjary tsy nitokian’ny olona intsony ny hopitaly sy ny fanafodin-dokotera. Mitovy isa ny olona matin’ny pesta sy ny matin’ny tsindrona.  Ny vanim-potoana nipoiran’ny Fifohazana Manolotrony koa dia tao anatin’ny ady lehibe voalohany izay fotoana nanahirana an’izao tontolo izao manontolo ka nisy akony tany Manolotrony noho ny fanararaotam-pahefana teo amin’ny mpanjanatany. Nisy karazana demonia izay nanahirana sy nahatonga olona ho lasa adala atao hoe «BILOMBARA» no nahavery hevitra ny maro. Lasibatra tamin’ny fanenjehan’ny Katolika koa Manolotrony noho i Tsienimparihy misy « station missionnaire » L.M.S. Maro ireo kristiana nampangaina ho mpiray tsikombakomba tamin’ny Menalamba. Tsy misy filaminana ny tany sy ny fanjakana ary ny Fiangonana. Iza no hiantsapazana…Aiza no hahazoana vonjy…Inona no hatao ?…Tahaka ny Sambokely tratry ny rivo-doza eny ambony ranomasina i Tsienimparihy izay misy an’i Manolotrony. Mitsena onja mahery, mampiraviray tanana ny vahoaka rehetra ao anatiny. Tsy tazana akory ilay toerana manondro ny fitodian-tsambo. Injay toa manako ao anatin’ny rivotra mifofofofo ny fanontaniana manao hoe : «Aiza ny finoanareo ?» (Lioka 8/25). Ary manangana tandrom-pamonjena ho antsika amin’ny alalan’ny famohazana vehivavy Malagasy iray mba hitondra hafa-PINOANA ho an’ny Malagasy namany.

Toko II. Ny Asany

Zavatra maromaro ihany no nanosika an’i Baba Rajaofera handeha tany Manolotrony. Tao ny hetaheta te-hahita zavatra fotsiny. Tao ny fanantenana hahazo fanasitranana. Tao ny fitiavam-bola satria tao aminy ny fikasana haka sary an’i Neny Ravelonjanahary mba hamidy amin’ny olona rehetra te-hahalala azy…Hafa anefa ny hevitry ny Tompo fa tonga «fanaka voafidy izy ho fitondrana ny anaran’ny Tompo» (cf. Asa 5/15).
Tamin’ny Paska 1928 dia nody tany antokantranony izy. Nanomboka tamin’izay ny asa mahagaga nampanaovin’ny Tompo azy.
Nanatona azy ny marary isan-karazany ka sitrana tamin’ny alàlan’ny fametrahan-tanana. Tamin’ireny marary ireny nisy boka avy any Mangarano izay nadio tanteraka ka nampiaiky volana ny olona maro. Mpitoriteny feno ny Fanahy ka nampibebaka izay rehetra nihaino azy izy… Zavatra maro no nanehoany ny voninahitry ny Tompo ka nahatonga ny lazany ho fantatra manerana ny Nosy.

Ramatoa Volahavana Germaine na Nenilava no angady nananana sy vy nahitana ny Toby Ankaramalaza vokatry ny fiantsoan’ny Tompo azy.

4.2. NY FIAINANY TALOHAN’NY FIANTSOANA AZY.
Volahavana Germaine (Nenilava) dia Antaimoro taranaka mpanjaka tao amin’ny faritany nisy azy. Ny rainy dia ombiasa malaza tamin’ny faritra Manakara. Noho ny ody nananany dia hainy avokoa ny mampanankarena ; ny mahatonga ny olona ho vanona anaka. Mahalala ny zava-miafina rehetra ao am-pon’ny olona izy. Vavolombelon’izany rehetra izany i Nenilava sady voataiza tao anatin’izany rahateo. Misy fotoana anefa nanoherany an-drainy, noho ny zavatra notenenin’ny sikidy nataony.
Tamin’ny faha 15 taonany dia nisy nangataka azy ho vady nefa nolaviny izay rehetra nandom-baravarana…Nihevitra ny rainy fa misy « fanahy » izay manambady azy no misakana azy tsy hanaiky ny fangatahan’ny olona rehetra izay tonga tao aminy. Nojeren’ny Rainy tamin’ny alalan’ny sikidy izao teo-javatra hafahafa izao. Taitra sy hatsatra ny rainy nahita fa misy FANAHY AMBONY noho ny fanahy rehetra nipetraka ao amin’i Volahavana Germaine. Nambaran’ny sikidy koa fa andevo izy rainy fa i Volahavana kosa no mpanjaka noho ny Fanahy ao aminy, koa rehefa manjaka roa taona i Volahavana Germaine dia ho faty izy (rainy). Tanteraka tokoa izany rehefa niasa roa taona i Volahavana Germaine.

4.2.1 NY FIANTSOANA AZY
Vao folo taona monja izy dia efa nandre ny antson’ny Tompo. Tamin’ny alalan’ny nofy no nahitany zava-mahagaga mandrapahatongan’ny faha 12 taonany. Taorian’izay dia ny feon’ny Tompo no reny mivantana, fa ny tenany kosa mbola tsy hitany. Mandre izany feo izany izy isaky ny amin’ny 12 ora atoandro. Niovaova anefa izany fomba fiantsoana azy izany arakaraky ny fandrosoan’ny taonany.

Toy izao ny sasany tamin’ireo nofiny:
Nanonofy nobatain’ny Tompo sy nosasany tongotra… Nanonofy nalaina tamin’ny harato lehibe ka nentiny niakatra tany an-danitra…
- Tamin’ny faha-13 ny taonany  dia mandre feo miantso azy mivantana izy. Noheveriny fa ny rainy no niantso azy ka matetika izy no mihazakazaka manontany an-drainy.
- Tamin’ny faha-14 ny taonany dia niverina indray ny nofy : Nentiny teo amin’ny Fiangonana lehibe anankiray feno mpiangona izy. Teo ambony polipotra izy sy ny Tompo no nijoro. Ary ny Tompo no nitoriteny… Betsaka ny zava-mahagaga nofisiny toy izany mandritra ny herintaona.
- Tamin’ny faha-15 ny taonany dia nisy fahanginana tanteraka sady tsy nisy feo no tsy nanonofy ihany koa.
Rehefa feno 16 taona izy dia niverina indray ny feo niantso azy teo aloha.
Vao tovovavy 17 izy dia voatery nanambady noho ny fankatoavan’ny tenin-dRay aman-dreniny. Nampianarina foto-pinoan’ny Fiangonana izy ka natao batisa vao notanterahina ny fanambadiany.
Tamin’ny faha-18 ny taonany dia nitohy indray ilay feo niantso azy tamin’ny 12 ora atoandro.

A. FAMPIANARANA
Zavatra roa no nampianarin’i Jesoa azy :

1. FITENY TSY FANTATRA
Nandritra ny telo volana izy no nampianarina fiteny tsy fantatra mba hahazoana mampianatra azy ny teny Soratra Masina. Jesoa Kristy Tompo mihitsy no nandray andraikitra mivantana nampianatra azy tamin’ny alalan’ny tabilao fotsy nahantona tao an-tranony. Tamin’ny tarehin-tsoratra tsy fantatra koa no nampianarana azy. Io fiteny tsy fantatra io no iresahan’i Jesoa aminy.

2. SORATRA MASINA
Impito nakarina tany an-danitra izy mba hampianarina Soratra Masina. Tamin’ny alalan’ny fahafatesana andro vitsivitsy avokoa izany rehetra izany. Fantatra tokoa ny fahaizany ny tenin’Andriamanitra satria miantefa mivantana amin’ny mpihaino azy ny Teny rehetra maha-te hihaino sy manindrona ny fo mampibebaka notoriny.
Isaky ny niarina tamin’ny fahafatesana izy dia nitsangana ka nitory ny I Kor. 15/55 manao hoe: «Ry fahafatesana ô! aiza ny fandresenao?, Ry fahafatesana ô! aiza ny fanindronanao?» Aorian’izany, dia nohiraina ny hira faha 377.

B. ADY TAMIN’NY BIBIDIA
Nolazain’ny Tompo tamin’i Neny fa ho mafy ny ady hatrehiny ka tsy maintsy hampiadiana amin’ny bibidia aloha izy. Miantoka ny fandresena rehetra main’ny ho avy ny fandresena azo amin’izao ady izao. Nandritra ny 03 andro izy no niady. Jesoa Kristy dia teo akaikiny mandrakariva sady nampianatra azy ny fomba fiady amin’ilay dragona. Nomen’ny Tompo hery tamin’ny alàlan’ny fametrahan-tanana izy mialohan’ny hikatrohany amin’ilay bibidia. Hoy indrindra Jesoa taminy: «Aza matohatra fa Izaho no herinao» Nirahina mba handohalika i Nenilava rehefa niady… sary maneho ny tokony hataon’ny mpanompon’Andriamanitra izao fihetsika izao. Raha misy ady mangotraka, dia ny lohalika no tokony hampiasaina voalohany indrindra izany hoe: ny VAVAKA. Na dia mahatsiravina sy mahatahotra ny tenan’ilay bibidia ka mampivarahontsana ny tena amam-panahy manontolo dia tsy mampaninona an’i Nenilava izany. Mafy ny ady, feno ratra ny tenany… trotraka sy vizana izy kanefa nandresy noho ny anaran’i Jesoa.

C. FIFADIAN-KANINA
Nifady hanina nandritra ny roa volana sy tapany izy. Nandritra izany fotoana izany dia nomena zavatra avy any an-danitra izy mba ho solon-tsakafony. Tahaka ny mana na mofom-pandraisana izany zavatra nafahana azy izany…Nifady hanina nandritra ny 9 taona izy taty aoriana izany hoe : tsy navelan’ny Tompo nihinam-bary. Tahaka an’i Daniela sy Sadraka sy Mesaka sy Abednego (Daniel 1/5-16). Izay tsy nihinana afa-tsy sakafo manokana. Izany sakafo nohanin’ni Neny izany dia : mofo, mangahazo, vomanga, izay raisina mifandimby ary afangaro amin’ny ron’anamamy. Ny Tompo no mametra ny haben’ny sakafony amin’izany fa tsy navela ho voky izy. Ny hevitra fonosin’izany dia ny tsy hampatanjaka azy. Nandritra ny 9 taona nifadiany hanina dia tsy mba niteny izy afa-tsy amin’ny fiteny tsy fantatra ihany. Taty aoriana lasa fomba raikitra tamin’i Nenilava ny fifadian-kanina raha vao hampanaovin’ny Tompo asa lehibe sy mahagaga izy.

4.2.3. NY ASANY
Ny fomba fiasan’i Nenilava dia mitovy tsy misy valaka amin’ireo Fifohazana teo alohany.
- Vavaka
- Tenin’Andriamanitra
- Famoahana demonia
- Fametrahan-tanana
Akanjo didy mananjary fotsy lava no entina manao ny asa. Saingy ny an’ny vehivavy dia vaky an-damosina ary tsy maintsy misaron-doha. Betsaka ny asa mahagaga nampanaovin’ny Tompo azy ka nanehoany ny voninahitr’Andriamanitra. Tsy mba nisy kosa ny nitsangana tamin’ny maty satria nangataka ny tsy hanao izany izy... Ireto misy santionany amin'ireny zava-mahagaga ireny.

a) Famelan-keloka
Maty tao amin’ny Hopitaly Vohipeno i Mosesy Tsirefo vadiny noho ny aretina nahazo azy (1949). Nandrasana ny faty araka ny fomba Antaimoro. Nofatorana, nasiana fehivava taorian’ny fampandroana azy. Taoriana kely dia nihetsika ny tanan’ny maty nanala ny fehim-paty. Taitra sy talanjona ny olona niandry izay hambarany. Dia hoy izy : «Tonga tao amin’ny vavahady anankiray aho, ny lohako tafiditra, fa ny tenako rehetra kosa tsy nety tafiditra, tsy omby.» Nihorirana aho mba ho tafiditra kanjo lasa nanoloana ahy hatrany ilay vavahady ka tsy nisy azo natao; dia niteny tamiko Jesoa hoe : «Miverena ianao, fa mbola misy alahelo napetrakao amin’ny vadinao» ka izany no antony niverenako izao. Rehefa nandre izany i Nenilava dia nanatsotra ny tànany; nifandray tànana izy mivady, ka hoy i Neny : «voavela ny helokao, raha ny aminay avao, tsy misy raha mampatahotra anao, azonao ny lanitra, voavela ny helokao !» Dia niteny koa i Mosesy vadiny. Rehefa vita izany dia tapitra indray ny ainy, ary dia maty izy.

B. FAMINANIANA
Tamin’ny 12 Jona 1957 dia nihazo ny lalana mankany Port-Bergé i Nenilava sy ny mpiaraka aminy. Nony teny an-dalana dia nisy fahagagana nasehon’i Jesoa azy, dia ranobe mangeniheny. Raha nitoriteny tao am-piangonana i Neny dia naminany ny hanjo ity tanàna ity : «hisy ranobe hanafotra ity tànana ity ka dia hafindra toerana fa be loatra ny zava-dratsy natao teto ka tsy maintsy ho levonina». Tahaka ny tamin’ny andron’i Noa dia betsaka ny nihomehy sy tsy nino. Tamin’ny taona 1959 dia safotry ny rano tokoa i Port Bergé ka rava ny tànana ary nifindra nanorim-ponenana tao amin’ny toeran-kafa ny mponina izay ao amin’ny Port Bergé vaovao ankehitriny.
Tsy tambo isaina ny asa vita sy ny fahagagana nampanaovin’ny Tompo. Voatetin’i Nenilava avokoa i Madagasikara manontolo. Izany asa mahagaga izany dia tsy voatokana ho an’ny malagasy samirery fa ho an’izao tontolo izao manontolo. Tonga tany Norvège…Eropa…Amerika koa i Neny naneho ny fahalehibiazan’ny Tompo tany.

Toko II. Rakotozandry Daniel

5.2. NY FIAINANY
Daniel Rakotozandry dia zanaka tantsaha avy ao Antanisarotra akaiky an’Isoavina fivondronan’i Betafo. Teraka tamin’ny 16 Aogositra 1919, ary farofy hatramin’ny fahazazany. Nanana aretin-dratsy kitoratorana izay nitaiza azy izy. Nampijaly azy sy ny raiamandreniny ny fisehoan’izany aretina izany. Tamin’ny faha-8 taonany dia efa nametrahan-tanana nanaovana asa-fampaherezana izy. Tao aminy sahady ny faniriana te-hahita maso an’i Jesoa tamin’izany fotoana izany.

Rehefa feno folo taona izy dia nanomboka nianatra tao amin’ny sekoly Fanabeazana Fototra an’i Misiona Norveziana tao Betafo. Noho ny aretina nitaiza azy dia voatery nentina nody mba hotsaboina any an-tanànany izy. Tamin’ny faha-12 taonany dia nentin-drainy tany amin’ny mpanao ody (mpimasy) izay tsy nahitam-bokatra akory izy.
Indray andro dia torana naharitra fotoana ela izy ka efa nataon’ny rehetra fa maty mihitsy. Efa vita mbamin’ny dinika ny fandevenana sy ny fomba rehetra fanao amin’ny maty… Tamin’ny alàlan’izany torimasom-pahafatesana maharitra izany  no nisehoan’ny Tompo taminy. Hoy indrindra ny fitantarany izany : «Indro hitako olona miakanjo fotsy lava, niforo teo anilako niteny tamiko hoe: «Raha matoky Ahy ianao, dia hositraniko amin’ny aretinao». Nanaiky ny teniny aho, ka dia taitra ary velona sady afaka tamin’ny aretiko.

Niverina nianatra indray izy ka nahita fahombiazana hatrany mandra-panalany ny fanadinana C.E.S.D. Ny tsy fahafahany fanadinana «1ère serie» hakana ny mari-pahaizana C.E.S.D no niteraka famoizam-po taminy ka nahatonga azy nikomy tamin’ny Tompo. Tonga nitsara an’Andriamanitra ka niteny hoe: «Mizaha tavan’olona izao Andriamanitra izao… koa raha tiany marina aho … nahoana no tsy nataony afa-panadinana… tsy handeha hivavaka intsony aho manombok’izao…». Dia notanterahany ara-bakiteny tokoa ny teniny ka tsy niraharaha Fiangonana intsony izy.

Niseho taminy tao anatin’ny torimaso indray ny Tompo ka nanontany azy hoe: «Rakotozandry, inona izao ataonao izao ?» Taitra tampoka izy sady niarina ka avy hatrany namely totohondry Ilay olona manao akanjo fotsy lava niteny taminy. Indrisy anefa, ny farafara indray no voan’ny totohondry nalefany ka nampanaintaina fatratra ny tanany. Taty aoriana dia mbola niseho sy niresaka taminy ihany Ilay olona miakanjo fotsy lava nefa tsy norarahiny akory ary nanaovany teny an’avona aza. Tsy nety nangina tao anatiny ny fiantsoana azy ka nanaiky tsy sazoka izy hampianatra tao amin’ny sekoly Misiona tao Tsaratanana na dia tsy sitrany ny ho mpiasam-piangonana. Nandray andraikitra tamin’ny fampianarana Sekoly Alahady izy ary notendrena ho Katekista ihany koa… Manana fanomezam-pahasoavana  mamantatra ny zava-miafina ao am-pon’ny olona izy ka nanjary fitaovana nampandroso ny asa maha-Katekista azy izany. Mora taminy ny mandresy lahatra ny olona hanolo-tena ho an’Andriamanitra.

5.2.1 RAKOTOZANDRY NIANATRA PASTORA
Tafiditra hianatra Mpitandrina tao Ivory Fianarantsoa izy tamin’ny 1942. Nisosa soamantsara ny fianarany ka tsy dia nisy zavatra nanahirana azy akory tamin’ny fianarana. Tamin’ny famaranana ny taona faha–3  dia narary mafy indray izy ka voatery naiditra hopitaly mihitsy. Nandritra ny 40 andro izy no notsaboina tao amin’ny Hopitaly. Na dia niaritra fangirifiriana mafy aza izy nandritra izany fotoana izany dia finaritra kosa noho ny herin’ny Tompo miasa ao anatiny. Tsaroany tamin’izany ny Tompo nalain’ny Devoly fanahy tany an’efitra 40 andro sy 40 alina mialohan’ny hirotsahany amin’ny asam-pamonjena an’izao tontolo izao. Raha nitantara ny aretina nahazo azy izy dia izao no nolazainy : «Misy rivotra mifofofofo mibosesika niditra eo amin’ny vavoroko ka sempotra tahaka ny olona nasitrika tao anaty rano aho.  Rehefa lasa iny, dia nisy indray zavatra ngezabe sahala amin’ny tendrombohitra maintibe aseho ahy, ary ao anatin’io dia misy feo miteny hoe: «Ity ny fahotanao Rakotozandry; mbola manantena ho voavonjy ihany ve ianao amin’izao? Very ianao ka tsy azo vonjena intsony fa tsy maintsy lasa any amin’ny afobe ianao».

5.2.2. RAKOTOZANDRY Pastora.
Ny Alahady 25 Mey 1946 dia natolotra ho Pastora hitondra an’i Farihimena izy. Somary nahakivy ny mpiangona ny fahitàna azy kaozatra mahia sady keliray koa. Noho ny herim-panahy tao aminy dia resy lahatra avokoa ny olona rehetra nihaino azy. Ny famangiana rehetra izay nataony dia nahazoana olona nibebaka avokoa. Ny olona sasany tao an-tanàna kosa dia nioko hamono azy noho ny toriteny nataon-dRakotozandry izay niantefa tamin’izy ireo. Noraisin’ireo olona ireo ho manalabaraka azy Rakotozandry. Na dia teo aza izany teti-dratsy rehetra izany dia tsy nampaninona azy velively.

Indray andro dia nitomany nigogogogo tao an’efitrano izy. Taitra ny manodidina nony nandre izany ka lasa nanatona nanontany azy. Dia hoy Rakotozandry hoe: «Maty…Maty ny havako…» sady mbola misento izy niteny izany. Dia namangy azy tamin’ny fahoriana ny olona tonga teo sady mbola namotopototra ihany. Dia hoy ny navaliny: «Ianareo no havako ary ianareo koa izao itomaniako andatsahako ranomaso izao… Maty izao ianareo miresaka amiko izao… Ny olona tsy manana an’i Jesoa… ny olona tafasaraka amin’Andriamanitra…ny olona tsy mety mibebaka… izany no olona maty…nefa matokia fa irahin’i Jesoa hanangana anareo amin’ny maty aho». Nony nandre izany ny olona dia nibebaka tamin’ny ranomaso. Indray andro dia talanjona ny olona manao raharaha tao an-tranony maheno azy mihira miaraka amin’ny anjely. Izy irery anefa no ao am-pandriana kanefa ny feo dia olona roa. Hira tsy tahaka ny fihiran’ny olona azy andavanandro fa kanto dia kanto noho ny feon’anjely miaraka aminy. Ny hira faha-372 no nataon’izy ireo tamin’izany.

Noho ny tsy fahasalamany dia matetika no tsy tonga niangona tao am-piangonana izy. Tamin’ity indray mitoraka ity dia tonga namangy azy ny mpiangona taorian’ny firavan’ny Fiangonana. Dia hoy izy tamin’ireto olona tonga tao an-tranony:  «Ny Tompo efa nilaza tamiko teto fa ny devoly no nitoriteny androany». Dia nipotsipotsiriny avokoa ny toetran’izy rehetra tonga teo. Taitra sy nihanahana izy ireo ka rifatra nandositra ny ankamaroany. Ny sasany nijanona ihany….ireo izay nandositra dia nahatsiaro tena ka niverina tsikelikely ihany. Noraisin’i Pastora Rakotozandry ny Filazantsara ka nampianatra azy izy. Dia samy nibebaka ny olona, eny, na dia izay mafy fo indrindra aza. Hatramin’izay dia maro be ny olona tonga tsy tapaka nibebaka sady nanatitra izay zavatra noheveriny fa namitaka ny fony sy namonoany ny fanahiny: ny ody sy ny sampy isan-karazany… ny firavaka volamena izay nitarika tamin’ny fijejojejoana.. ny tongobolo nandaingana tamin’ny nihinanam-paraky ….ny damizana izay fanaovana toaka gasy nanapoizina ny fiainan’ny olona maro sns…. Ny 26 Aogositra no nitrangan’izany fibebahan’ny olona marobe izany ka lasa daty malaza tsarovana isan-taona izany….
 
5.2.3. NY FIAINAM-PANAHY NANANAN’I DADATOA RAKOTOZANDRY Daniel

A) – ADY TAMIN’NY OMBIASA
Narary mafy ny zanaka anabaviny tamin’izany fotoana izany. Rehefa tonga hamangy azy anefa izy dia tsy tratrany tao an-trano intsony fa efa lasa nentina ho tsaboina any amin’ny ombiasa…Noteneniny mafy ny raiamandreniny noho izao finoanoam-poana izao sady noraisiny teo anatrehan’ilay ombiasa ny zaza marary ka nobabeny. Teny an-dalana dia nivavaka sady nitomany Rakotozandry noho ny zaza nentina tany amin’ny ombiasa. Nony tonga tany an-trano anefa dia maty ny zaza. Tsy voamarik’izy ireo akory ny fanjohin’ilay ombiasa azy ireo avy ato aoriana. Mbola nanome toky azy ireo ilay ombiasa ka niteny hoe: «Tsy maty io fa raha maty dia haleviko eto an-tampon-kandriko». Nanao izay azony natao tokoa ilay ombiasa kanjo niala maina tsy nahavita na inona na inona intsony…. Nanandratra vavaka mafy dia mafy Rakotozandry mba ho ren’ilay ombiasa: «Andriamanitra ô aza omena ny hafa ny voninahitrao fa asehoy eto mba hampiaiky ity Jentlisa ity. Amena». Lasa rifatra nandositra ilay ombiasa tsy nahandry akory ny fiafaran’ny vavaka. Ilay zazakely kosa dia velona ka niarina ary niteny hoe: DADATOA, DADATOA, tamin’i Rakotozandry Daniel…. Hatramin’io fotoana nitsanganan’ilay zazakely tamin’ny maty io dia lasa anarana raikitra fiantsoan’olona azy ny DADATOA.

B) – NY VAVAKA
Voalazan’ireo vavolombelona nanatri-maso fa nahatratra eninjato (600) ny tonom-bavaka vitan’i Dadatoa isan’andro. Tsy misy fotoana tsy ahitàna azy mivavaka. Saika isan’andro izy no mitokana mandohalika mivavaka ao an-tapon’i Farihimena. Ao amin’ny tendrombohitra tokony ho 4 kilometatra avy ao an-tanàna. Eo an-tampon’io tendrombohitra io dia misy lemaka antsoina hoe : an-tany malalaka; ka ary amin’ny sisiny atsinanana dia misy ilay toerana fitokanan’i Dadatoa atao hoe: Getsemane. Tao amin’ity toerana ity no mahavatra mivavaka ora maromaro izy. Isaky ny mivavaka izy dia latsa-dranomaso hatrany. Rehefa mitari-bavaka ao am-piangonana izy dia miara-migogogogo tsy ifandrenesana ny olona rehetra manatrika eo.

D)- FAMPIBEBAHANA
«Ny hira rehetra hirainareo dia diniho tsara ny tonon-kira… Aza variana mijery fihirana fotsiny fa eritrereto lalina izay voalaza… Raha izao no mitohy dia ho maro no ho tonga any amin’ny helo….mifonà…mibebaha…ataovy izay hataonareo ahy, fa tsy maintsy mampiala anareo amin’ny fahotanareo aho… lelafiko ny faladianareo mialà amin’ny fahotanareo ianareo…. Ny Fifohazana dia fialàna amin’ny torimaso ka manatona sy mandray ny mazava».

E) – NY FAMPIANARANY
Ny famakiana ny Baiboly no maminy sy tiany indrindra hatramin’ny fahazazany. Ny fampianarana rehetra izay nataony dia miorina amin’ny alàlan’ny Soratra Masina. Hoy indrindra izy: «Ry zanaky ny Filazantsara… hatony ny Pastoranareo ka mianara Soratra Masina aminy. Takio aminy ny hanokanany fotoana mba hampianatra anareo…. Tsy misy nampahiratra anareo afa-tsy ny Soratra Masina ihany. Ny Soratra Masina no hanitsy ny dianareo  mba tsy hivilivily ary izy irery ihany no hahazoanareo hery ho enti-mandresy amin’ny zavatra rehetra… Raha tsy ny Soratra Masina no mamoha ny olona dia mifohafoha foana izy».

5.2.4. IREO ZAVATRA MITERAKA ADY HEVITRA AMIN’NY FIFOHAZANA ANAOVAN’I DADATOA TENY MANOKANA

1) FAMOAHANA DEMONIA
Rehefa mandre sy mandray ny tenin’Andriamanitra ny olona dia mora avokoa ny mamoaka demonia.  Samy mahavoaka ny demoniany avokoa ny olona rehetra rehefa mino ny Filazantsara. Kanefa tsy maintsy mianatra sy miomana ary voatokana marina vao mahazo mametra-tanana.

2) FANOAVANA
Tena ara-Pilazantsara ny fanoavana ny mpitondra na ara-panahy na ara-nofo. Ny olona mifoha hoy izy dia mpanara-dalàna.

3) NY FANAFODY
Raha inoanao fa hahasitrana anao ny fanafodin’ny dokotera hoy izy, dia sotroy araka izay, ary inoy fa na dia ao aza ny fahaizan’ny dokotera dia ao koa ny hevitr’Andriamanitra. Ny tenako hoy izy dia mba notsaboin’ny dokotera  koa (Aogositra – Oktobra 1945) tao amin’ny hopitaly Antsirabe.

4) NY SAKAFO SY FITAFIANA
Ny fanjakan’Andriamanitra dia tsy amin’ny fihinana na fisotroana (Roma 14/17). Tsy ny tarehim-pitafiana no maha-Kristianina nefa tokony ho maotina ny fitafiana.

5) FAMPIHAVANANA.
«Tsy ampy ny fibebahana raha tsy hihavana sy hifamela heloka amin’ny namana».

6) NY FAHITANA SY NY NOFY
«Aza maniry ny hahita fahitàna sy hanonofy fa betsaka ny voafitaka amin’izy ireny. Tsara ny mifikitra amin’ny tenin’Andriamanitra irery ihany.»

5.2.5. NY FIAFARAN’I DADATOA RAKOTOZANDRY DANIEL
Tonga tao Farihimena nanao ny asa Pastoraly tamin’ny volana Mey 1946 izy. «Fantatro fa ny Filazantsara nampianarin’ny mpampianatro rehetra ahy no naha-toy izao ahy. Ary tsy Jesoa Kristy lavitra no nikarakara ahy fa Jesoa Kristy nampiasa ny fitiavany ahy tamin’izay rehetra nalehako. Tsy tia Azy aho, kanefa tia ahy Izy, ka resin’ny fitiavany aho. Ta-handao Azy aho kanjo tsy mba nandao ahy Izy. Namono Azy aho, nefa Izy nivavaka ho ahy ka tonga zanak’Andriamanitra aho. Fantatro izany ka tsy hiady Aminy intsony aho, fa hianatra Aminy kosa. Ho toy izany anie ny Malagasy namako rehetra hoy izy.

Nitokana nivavaka tao an-tany malalaka ao an-tampon’ny Farihimena izy. Niseho taminy tao ny Tompo ka niteny hoe: «Rakotozandry malala ! miandry anao any am-piangonana ny olona… ka mankanesa any…» Dia namaly Dadatoa ka nanao hoe: «Inona no tianao ho lazaina amiko amin’izany Tompo ô fa vonona ny hanao ny sitraponao aho». Dia hoy indray Jesoa taminy: «Miandry anao ny olona fa mahay mitoriteny ianao… mahay manasitrana ianao… mahavita fahagagana ianao… te-hahita anao ny olona … Takona ny voninahitro fa tsy Izaho intsony no tadiavin’ny olona fa ianao… Aza malahelo Rakotozandry malala ô! hianao no hiaraka amiko, hiaraka isika roalahy izao ary ny asa tsy vitanao aty hataoko»

Rehefa tonga tao am-piangonana izy dia nananatra ireto vahoaka marobe niandry azy ary nandidy azy ireo mba hibebaka ka hitodika amin’ny Tompo. Tamin’ny faha-9 volana Novambra 1947 dia tsy afaka nampandray intsony Dadatoa Rakotozandry. Hoy izy hoe: «Telo andro sisa dia ho faty aho, kanefa mbola betsaka ny trosa mbola tsy voaefako.  Teo anilany tamin’izany fotoana izany i Neny Ravelonjanahary niresaka taminy. Nanontany azy i Neny hoe: «Inona no nolazain’i Jesoa anao?» Dia namaly am-pitsikitsikiana izy hoe: «Andao…andao…avia aty hiala sasatra». Ary ny faha-13 ny volana Novambra dia afaka tamin’ny fahasambarana feno ny ainy.

Dadatoa Rakotozandry Daniel Pastora dia zatovolahy nafana fo tamin’ny fitoriana ny Filazantsara ho fampibebahana ny olona. Ny masony dia miantefa amin’ny olona tsirairay mihaino azy teo am-pitorianteny ka nahatonga ny olona ho voatsindrona mandrakariva tao am-pony ary nibebaka. Ny fahoriana mafy nianjady taminy no nananany herim-panahy mahagaga izay nahavitany ny asa mampitolagaga notanterahin’ny Tompo tamin’ny alàlany. Tao anatin’ny aretina mafy indrindra no nahatsapany fa tena akaiky azy tokoa ny Tompo. Naminany ny amin’ny ho avin’ny Fiangonana sy ny Fifohazana izay efa tanteraka avokoa izy.